Sklep online
Sklep online

Paso偶yty ps贸w i kot贸w problem nie tylko weterynaryjny

Wsp贸艂偶ycie dw贸ch organizm贸w w biologii nigdy nie jest dzie艂em przypadku. Nasi przodkowie dzi臋ki oswojeniu ps贸w zyskali ochron臋 przed drapie偶nikami, oraz pomoc przy polowaniu na du偶e ro艣lino偶erne ssaki. Obecno艣膰 kot贸w przez d艂ugi czas chroni艂a domostwa i magazyny 偶ywno艣ci przed gryzoniami. Dzi艣 rola obu gatunk贸w jest zupe艂nie inna, jednak wci膮偶 ich obecno艣膰 jest dla nas niezmiernie wa偶na (7). Bliski kontakt ze zwierz臋tami to nie tylko korzy艣ci, to tak偶e ryzyko zwi膮zane z chorobami odzwierz臋cymi czyli tzw. zoonozami, do kt贸rych zaliczy膰 mo偶na miedzy innymi inwazje paso偶ytnicze. Paso偶yty to organizmy 偶yj膮ce kosztem swoich 偶ywicieli, kt贸rymi mog膮 by膰 zar贸wno zwierz臋ta jak i ludzie (4). Wi臋kszo艣膰 paso偶yt贸w w trakcie ewolucji dostosowa艂o si臋 do jednego gatunku 偶ywiciela lub kilku gatunk贸w 偶ywicieli blisko z sob膮 spokrewnionych, staj膮c si臋 w ten spos贸b tzw. paso偶ytami swoistymi. Taki uk艂ad paso偶yt-偶ywiciel mo偶na por贸wna膰 do uk艂adu klucz-zamek. 艢cis艂e dopasowanie sprawia, 偶e wi臋kszo艣膰 paso偶yt贸w zwierz膮t nie stanowi zagro偶enia dla zdrowia cz艂owieka, jednak w pewnych okoliczno艣ciach bariery gatunkowe mog膮 zosta膰 przekroczone. Jednym z kluczowych czynnik贸w umo偶liwiaj膮cych patogenom adaptacj臋 do nowych organizm贸w jest odpowiednio d艂ugie i bliskie wsp贸艂偶ycie dw贸ch gatunk贸w (9). Takie relacje 艂膮cz膮 nas z psami, kt贸re ze wszystkich zwierz膮t hodowlanych towarzysz膮 nam najd艂u偶ej. Znaleziska archeologiczne wskazuj膮 na psy jako pierwsze zwierz臋ta, kt贸re uda艂o si臋 trwale oswoi膰 cz艂owiekowi. Fakt ten mia艂 miejsce oko艂o 15聽000 lat temu. O wiele d艂u偶ej zaj臋艂o nam oswojenie dzikich kotowatych. Pojawienie si臋 kota domowego w pobli偶u siedlisk ludzkich stwierdzono po raz pierwszy na terenie p贸艂nocno-wschodniej Afryki. Naukowcy nie s膮 jednomy艣lni kiedy kot sta艂 si臋 zwierz臋ciem towarzysz膮cym, szacuje si臋, 偶e mog艂o to nast膮pi膰 pomi臋dzy 7500 - 4000 lat p.n.e. (7) Domestykacja i selekcja hodowlana wywar艂y istotne pi臋tno na budowie anatomicznej oraz zachowaniach behawioralnych zwierz膮t towarzysz膮cych. Wraz ze zmianami 偶ywicieli ewolucji ulega艂y tak偶e ich paso偶yty. D艂ugotrwa艂a i bliska koegzystencja ludzi z psami oraz kotami, umo偶liwi艂a adaptacj臋 cz臋艣ci paso偶yt贸w typowych dla zwierz膮t mi臋so偶ernych do organizmu cz艂owieka, staj膮c si臋 realnym zagro偶eniem dla naszego zdrowia (9). Z 偶adn膮 inn膮 grup膮 zwierz膮t, poza blisko z nami spokrewnionymi naczelnymi, nie mamy tulu wsp贸lnych paso偶yt贸w (4,8). Dlatego nale偶y pami臋ta膰, 偶e regularne badanie parazytologiczne ps贸w i kot贸w, jak r贸wnie偶 stosowaniem profilaktyki przeciwpaso偶ytniczej to dbanie nie tylko o zdrowie zwierz膮t, ale tak偶e, a mo偶e nawet przede wszystkim o nasze w艂asne.

Paso偶ytnictwo to jedna z najstarszych i najbardziej wyrafinowanych form wsp贸艂偶ycia organizm贸w. Kluczow膮 strategi膮 w przetrwaniu paso偶yt贸w jest ich niebywa艂a zdolno艣膰 do rozmna偶ania. Jedna doros艂a samica glisty psiej (Toxocara canis) lub kociej (Toxocara cati) mo偶e produkowa膰 200聽000 jaj na dob臋 (1). W jelitach zara偶onego psa lub kota w zale偶no艣ci od intensywno艣ci inwazji mo偶e by膰 zlokalizowanych od kilku do kilkunastu doros艂ych nicieni. W takim przypadku ka偶dy gram ka艂u to od kilkuset do ponad tysi膮ca jaj, kt贸re trafiaj膮c do 艣rodowiska, zanieczyszczaj膮 je parazytologicznie. Nale偶y podkre艣li膰, 偶e sprz膮tanie odchod贸w po psach i kotach zaraz po ich wydaleniu nie jest niebezpieczne dla w艂a艣cicieli. Znajduj膮ce si臋 w 鈥炁泈ie偶ym鈥 kale jaja glist s膮 nie inwazyjne i nie zagra偶aj膮 zdrowiu ludzi i zwierz膮t. Dopiero po up艂ywie 3-4 tygodni w warunkach 艣rodowiska zewn臋trznego rozwijaj膮 si臋 osi膮gaj膮c stadium inwazyjne zdolne do wywo艂ania choroby. W sprzyjaj膮cych warunkach stanowi膮 realne zagro偶enie dla zdrowia zwierz膮t i ludzi przez okres nawet do 2 lat (4). Wytrzyma艂o艣ci na warunki zewn臋trzne jaja paso偶yt贸w zawdzi臋czaj膮 unikatowej budowie zewn臋trznej powierzchni zwanej skorupk膮. Ta z艂o偶ona struktura nadaje jajom paso偶yt贸w tak偶e inn膮 cech臋 a mianowicie lepko艣膰, kt贸ra sprzyja ich biernemu roznoszeniu przez owady, sier艣膰 zwierz膮t lub na podeszwach but贸w (10).

W ka偶dym mie艣cie s膮 tereny ciesz膮ce si臋 popularno艣ci膮 w艣r贸d w艂a艣cicieli zwierz膮t jako atrakcyjne miejsca wyprowadzania czworonog贸w na spacery. Takie rejony jak parki, trawniki s膮siaduj膮ce z alejkami osiedlowymi s膮 szczeg贸lnie nara偶one na kumulacje form rozwojowych paso偶yt贸w. Aby szczeg贸艂owo oceni膰 skal臋 zjawiska wykonuje si臋 badania parazytologiczne 艣rodowiska, w kt贸rych poszukuje si臋 jaj, cyst, oocyst, larw paso偶yt贸w w ziemi, piachu lub na ro艣linach. Szczeg贸lny nacisk k艂adzie si臋 na paso偶yty zwierz膮t towarzysz膮cych stanowi膮ce zagro偶enie dla zdrowia cz艂owieka, jak glisty - Toxocara, w艂osog艂贸wki - Trichuris sp., czy tasiemce z rodzaju Echinococcus. Monitorowane s膮 miejskie tereny rekreacyjne: piaskownice, place zabaw, trawniki osiedlowe, a tak偶e przydomowe podw贸rka na terenach wiejskich i miejskich. Wyniki zebrane z r贸偶nych aglomeracji miejskich na terenie Polski s膮 bardzo zr贸偶nicowane i wahaj膮 si臋 od kilku do kilkudziesi臋ciu procent (5,6). Zauwa偶ono, 偶e w badaniach wykonanych przed rokiem 2000, w wi臋kszo艣ci miast stwierdzano dwucyfrowe wyniki dodatnie, wskazuj膮ce na znaczne zanieczyszczenie teren贸w miejskich jajami paso偶yt贸w wewn臋trznych ps贸w i kot贸w. Po roku 2000 obserwuje spadek zanieczyszczenia parazytologicznego 艣rodowiska miejskiego (2). Przyczyn tego zjawiska upatruje si臋 mi臋dzy innymi w czynnikach metodologicznych wykonywanych bada艅, ale tak偶e wskazuje si臋 na rosn膮c膮 艣wiadomo艣膰 spo艂ecze艅stwa dotycz膮c膮 zagro偶e艅 parazytologicznych. W艂a艣ciciele przywi膮zuj膮 wi臋ksz膮 dba艂o艣ci膮 do regularnych bada艅 i odrobaczania zwierz膮t. Potwierdzaj膮 to dane koncern贸w farmaceutycznych, kt贸re wykazuj膮 kilkuprocentowe wzrosty sprzeda偶y preparat贸w przeciwpaso偶ytniczych rok do roku.

Sytuacja inwazjiologiczna Europy jest dynamiczna. Jedne paso偶yty poszerzaj膮 zasi臋g geograficzny swojego wyst臋powania inne go kurcz膮 (11,12). Naukowcy t艂umacz膮 obserwowane zmiany zar贸wno czynnikami naturalnymi (zmiany klimatyczne, dob贸r naturalny), jak r贸wnie偶 dzia艂alno艣ci膮 cz艂owieka (transport zwierz膮t, reorganizacja sposob贸w hodowli i 偶ywienia, stosowanie 艣rodk贸w farmakologicznych).

Przyk艂adem inwazji do niedawna uznawanych za powszechne, obecnie coraz rzadziej diagnozowanych s膮 tasiemczyce mi臋so偶ernych wywo艂ywane przez przedstawicieli rodziny Taenidae. Do ograniczenia wyst臋powania tych paso偶yt贸w przyczyni艂o si臋 wyparcie z diety ps贸w i kot贸w surowego mi臋sa i podrob贸w (miejsca lokalizacji formy rozwojowych tasiemc贸w) przez komercyjne karmy bytowe (4). Z drugiej strony w na terenie naszego kraju w ostatnich latach odnotowuje si臋 coraz cz臋艣ciej inwazje paso偶yt贸w, kt贸re wcze艣niej na terenie Polski nie wyst臋powa艂y lub nie by艂y diagnozowane. Do takich 鈥瀍gzotycznych鈥, jednostek nale偶y zaliczy膰 dirofilarioz臋, chorob臋 szeroko rozpowszechnion膮 w po艂udniowej Europie, Azji i Afryce. U ps贸w i kot贸w odpowiedzialne za ni膮 s膮 dwa gatunki nicieni Dirofilaria repens i Dirofilaria immitis. Oba paso偶yty przenosz膮 komary, jednak w organizmie 偶ywiciela ostatecznego (zwierz膮t mi臋so偶ernych) zachowuj膮 si臋 zupe艂nie inaczej. D. repens jest ma艂o chorobotw贸rczy, lokalizuje si臋 w guzach g艂贸wnie pod sk贸r膮. D. immitis uznawany jest natomiast za jednego z najgro藕niejszych paso偶yt贸w wewn臋trznych zwierz膮t towarzysz膮cych. Wywo艂uje on robaczyce serca i naczy艅 krwiono艣nych (1). Pierwsze przypadki sk贸rnej robaczycy w Polsce odnotowano u cz艂owieka w 2007, natomiast u ps贸w latem 2009 roku (13). Obecnie szacuje si臋, 偶e w wojew贸dztwie mazowieckim ponad 1/3 ps贸w mo偶e by膰 zara偶onych przez D. repens. Na szcz臋艣cie sercow膮 dirofilarioz臋 ps贸w w kraju, do tej pory wykryto tylko w pojedynczych przypadkach. W odpowiedzi na obserwowane zmiany parazytofauny producenci lek贸w weterynaryjnych dostosowali swoj膮 ofert臋 rynkow膮, tak aby odpowiada艂a ona wsp贸艂czesnym zagro偶eniom inwazjologicznymi.

Oczywisto艣ci膮 jest, 偶e paso偶yty by艂y obecne na Ziemi na d艂ugo przed pojawieniem si臋 na niej pierwszych ludzi, i 偶e b臋d膮 istnia艂y jeszcze na d艂ugo po tym jak my znikniemy. Pami臋taj膮c jednak o kilku prostych zasadach jak: sprz膮tanie odchod贸w po zwierz臋tach, ograniczenie ich dost臋pu do plac贸w zabaw i piaskownic, mycie r膮k po kontakcie z pupilem, mo偶na istotnie ograniczy膰 ryzyko zara偶e艅. R贸wnie wa偶nym elementem profilaktyki chor贸b inwazyjnych ps贸w i kot贸w jest regularne stosowanie lek贸w przeciwpaso偶ytniczych. 艢rodki te eliminuj膮 paso偶yty z organizmu 偶ywiciela. Dodatkowo cz臋艣膰 z nich chroni organizm 偶ywiciela przed wnikni臋ciem i rozwojem form inwazyjnych, zapobiegaj膮c w ten spos贸b wyst膮pieniu nowych inwazji. Nowoczesne preparaty charakteryzuj膮 si臋 szerokim spektrum dzia艂ania, du偶ym bezpiecze艅stwem, oraz 艂atwym sposobem aplikacji i d艂ugim okresem dzia艂ania. Niekt贸re leki daj膮 mo偶liwo艣膰 eliminacji zar贸wno paso偶yt贸w zewn臋trznych jak i wewn臋trznych. Wsp贸艂praca naukowc贸w i lekarzy praktyk贸w zaowocowa艂a opracowaniem formu艂 dostosowanych do gatunku, wieku oraz masy zwierz膮t. Dzi臋ki temu dzi艣 mo偶emy bezpiecznie i skutecznie odrobacza膰 psy i koty dbaj膮c r贸wnocze艣nie o zdrowie zwierz膮t i nas samych.

Tekst:
Dr n. wet. Klaudiusz Szczepaniak
Zak艂ad Parazytologii i Chor贸b Inwazyjnych
Uniwersytet Przyrodniczy w Lublinie

Pi艣miennictwo:

  1. Anderson R.C.: Nematode parasites of vertebrates their development and transmission. 2nd edition. CABI 2006, pp. 293-296.
  2. Borecka A.: Nicienie z rodzaju Toxocara 鈥 niebezpieczne dla ludzi paso偶yty zwierz臋ce. Kosmos 2005, 54,1,105鈥108.
  3. Demiaszkiewicz A.W., Pola艅czyk G., Pyziel A. M., Kuligowska I., Lachowicz J.: Pierwsze ogniska dirofilariozy ps贸w wywo艂anej przez Dirofilaria repens Railliet et Henry, 1911 w centralnej Polsce. Wiadomo艣ci Parazytologiczne 2009, 55,4, 367鈥370.
  4. Gund艂ach J.L., Sadzikowski A.B.: Parazytologia i parazytozy zwierz膮t. PWRiL Warszawa 2004.
  5. Gund艂ach Jerzy L., Sadzikowski Andrzej B., Tomczuk Krzysztof.: Prevalence of Toxocara canis in foxes and contamination of farm environments with this nematode鈥檚 eggs. Medycyna Wet. 1999, 55, 255-258,.
  6. Kot艂owski A., Kowalewska B., Rudzi艅ska M.: Wyst臋powanie jaj Toxocara w miejscach zabaw dzieci na terenie tr贸jmiasta oraz pr贸ba oceny wsp贸艂zale偶no艣ci ekstensywno艣ci inwazji z cz臋sto艣膰 wyst臋powania przeciwcia艂 anty-toxocara w艣r贸d badanej populacji. Medycyna 艢rodowiskowa 2011, 14, 2.
  7. Lasota-Moskalewska A.: Zwierz臋ta udomowione w dziejach ludzko艣ci. Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego. 2009.
  8. Mehlhorn H., Duwel D., Raether W.: Diagnose und Terapie der Parasiten von Haus-, Nutz- und Heimtieren. Gustav Fischer Verlag Stuttgart New York 1993.
  9. Michaj艂ow w.: Paso偶ytnictwo a ewolucja. PWN, Warszawa 1960.
  10. Sadzikowski A.B., Tomczuk T., Studzi艅ska M.B., Witkowska A., Roczniak W., Wasak A. Parasite eggs on dogs鈥 and cats鈥 hair. Medycyna Wet. 2009, 65, 107-109.
  11. Szczepaniak K., Tomczuk K., Buczek K., Komsta R., 艁ojszczyk-Szczepaniak A., Staniec M., Winiarczyk S.: First clinical case report of canine angiostrongylosis directly diagnosed in Poland. Med. Weter. 2014, 70, 242-247.
  12. Tomczuk K., Szczepaniak K.: Angiostrongyloza u ps贸w w Polsce. 呕ycie Weterynaryjne 2014, 89, nr 3, s. 212-214.
  13. Zarnowska-Prymek H., Cielecka D., Salamatin R.: Dirofilarioza-Dirofilaria repens-po raz pierwszy opisana u polskich pacjent贸w. Przegl Epidemiol, 2008; 62(3) 547鈥551.

Zdj臋cie: Fotolia.com

Kakadu
Najwi臋ksza w Polsce sie膰 profesjonalnych sklep贸w zoologicznych, kt贸ra powsta艂a w 1999 roku. Posiada 50 sklep贸w stacjonarnych oraz sklep internetowy. Opr贸cz sprzeda偶y zwierz膮t, karm i r贸偶norodnych akcesori贸w dla nich, wsp贸艂pracuje z licznymi towarzystwami, dzia艂aj膮cymi na rzecz zwierz膮t. Organizuje r贸wnie偶 liczne akcje edukacyjne, kt贸rych celem jest szerzenie wiedzy o zwierz臋tach i uwra偶liwianie na ich los.

Powi膮zane artyku艂y

Dlaczego kot 艂ysieje?

Wnikliwa obserwacja kociego futerko niejednokrotnie mo偶e powiedzie膰 nam wszystko o zdrowiu i samopoczuciu zwierzaka. Do艣膰 cz臋sto zdarza si臋 bowiem, 偶e problemy z okryw膮 w艂osow膮 odzwierciedlaj膮 k艂opoty zdrowotne lub nieprzyjemne prze偶ycia...

Czytaj wi臋cej
Co lubi膮 je艣膰 koty?

Lubimy dogadza膰 naszym futrzakom. Nic nie stoi na przeszkodzie, by to czyni膰 鈥 czy艅my to jednak z rozwag膮. Przysmaki dla kot贸w musz膮 by膰 przede wszystkim zdrowe. Nie powinni艣my r贸wnie偶 z...

Czytaj wi臋cej
Czy kot powinien je艣膰 w nocy?

Noc to dla wielu kot贸w ulubiona pora aktywno艣ci. Zwierzaki nabieraj膮 wtedy wyra藕nej ochoty zar贸wno na radosn膮 zabaw臋, jak i na posi艂ek. Zdeterminowane futrzaki cz臋sto potrafi膮 zrobi膰 wszystko, by tylko dosta膰...

Czytaj wi臋cej

Dodaj komentarz

Czytaj wi臋cej.*


* pole wymagane

Zoologiczny sklep internetowy

Wszystko dla ps贸w

Karmy dla ps贸w suche oraz karmy mokre, a tak偶e liczne psie przysmaki - przeznaczone dla zwierz膮t w ka偶dym wieku i r贸偶nych ras oraz z problemami zdrowotnymi. Wszystkie akcesoria potrzebne w艂a艣cicielowi psa do jego piel臋gnacji (takie jak szampony dla ps贸w oraz obro偶a na pch艂y i kleszcze dla psa), a tak偶e w trakcie spaceru (szeroki wyb贸r smyczy oraz obro偶y dla ps贸w) czy podr贸偶y samochodem.
Wszystko dla kot贸w
Karmy dla kot贸w suche oraz karmy mokre dla kot贸w topowych producent贸w - zar贸wno dla koci膮t, doros艂ych mruczk贸w oraz senior贸w, tak偶e sterylizowanych, kr贸tko i d艂ugow艂osych. Szeroki wyb贸r kocich przysmak贸w - kabanosy, przysmaki dentystyczne oraz odk艂aczaj膮ce. 呕wirki, kuwety i transportery dla kota oraz akcesoria do piel臋gnacji kota. W asortymencie sklepu znajduj膮 si臋 r贸wnie偶 liczne zabawki dla kota - pi艂ki, w臋dki czy tak偶e myszki dla kota
Wszystko dla ma艂ych ssak贸w
Karmy dla gryzoni (w tym tak偶e karma dla kr贸lika, karma dla chomika oraz karma dla 艣winki morskiej), klatki dla gryzoni i ich wyposa偶enie. Tak偶e zabawki i 艣ci贸艂ki dla gryzoni
Wszystko dla ptak贸w egzotycznych
Pokarmy dla ptak贸w, klatki i ich wyposa偶enie. Akcesoria, zabawki dla ptak贸w i 艣ci贸艂ki.
鈸 2022 KAKADU. All rights reserved
crosschevron-downchevron-leftchevron-right linkedin facebook pinterest youtube rss twitter instagram facebook-blank rss-blank linkedin-blank pinterest youtube twitter instagram